کافکا دو سه ماه قبل از مرگش یکی از بهترین و غمانگیزترین داستانهایش را نوشت. در داستان «گودال»۱ جانوری تنها که به موش کور میماند، زندگیاش را وقف ساختن خانهای پیچیده در زیرزمین میکند تا از خودش در برابر موجودات دیگر دفاع کند. قهرمان داستان در ابتدا میگوید «من ساختن گودالم را تمام کردم و انگار موفقیتآمیز بوده.» اما دیری نمیپاید که اعتماد جانور تحلیل میرود: از کجا بداند که وسایل دفاعی او عمل میکند؟ چهطور میتواند مطمئن شود؟ قهرمان کافکا خواستهای جز امنیت کامل ندارد، برای همین چیزی از چشمش دور نمیماند. در دنیای کوچک گودالش، جزئیات مهم است و نشانۀ احتمالی شروع حمله است. سرانجام، جانور صدایی میشنود که به نظرش صدای مهاجم است. جانور جابهجا هم که میشود صدا به همان اندازه شنیده میشود. بعد معلوم میشود که صدا از درون خود جانور میآید: شاید صدای تپش قلب خودش باشد، نفس کشیدن دیوانهوار خودش؛ زندگی در جریان است و تمام میشود، همچنان که جانور دلواپس چیز دیگری است. ادامه مطلب
ارسطو این شاگرد بزرگ و البته عصیانگر افلاطون که حقیقت و افلاطون را با هم دوست دارد، اما حقیقت را از افلاطون بیشتر، دو کتاب درباره زیبایی نوشت: درباره زیبا و درباره اشیای زیبا که هر دو متأسفانه مفقود گردیده و هیچ اثری از آنها نیست؛ اما تأمل در برخی آثار موجودش نشان میدهد تأملاتی در باب زیبایی داشته است که سیر مفهوم زیبایی را از دامنه جهان تجرید یا معقول به جهان محسوس میکشاند. ادامه مطلب
فلسفه سیاسی با تبیین ایدهها و مفاهیم بنیادی سیاسی مانند عدالت، آزادی و برابری، رفاه عمومی، همبستگی اجتماعی، آرامش و امنیت ملی، فهم ما را از آنها عمیقتر میکند و از اینرو کمک میکند درک و داوری صحیحتر و دقیقتری درباره نهادها و سیاستگذاریهای دولت به دست آوریم. جان رالز میگوید هنگامی که جامعه با بحرانهای ناشی از تغییرات بنیادی روبهرو است، فلسفه سیاسی ضرورت مبرم پیدا میکند. اکنون ماهیت و ساختار اساسی جامعه ما دستخوش تحولات بنیادی و سرنوشتسازی است. به گمانم، لااقل سه تغییر و تحول اساسی در ساختار سیاسی و فرهنگی جامعه ما رخ داده است که تحلیل و پاسخ معقول به آنها، فلسفه سیاسی عدالتمحور (یا رالزی) را ضروری میکند. ادامه مطلب
تعبیر «دشوار» در مورد «اولیس» معادل دستکمگرفتن تجربهی سردرگمی خواننده با این اثر است؛ با سبْک و فرم تجربیِ انگشتنمایَش، با زبانِ پرداختهی غریباش، و رویکردی که در آن هیچچیز «احمقانه توضیح داده نمیشود»، مُوضعی که جویسِ جوان در بُتِ خود، هنریک ایبسِن، نمایشنامهنویس نروژی، ستایش میکرد. ادامه مطلب
در تاریخِ ادبیات روایی معاصر ما بیتردید «بوف کورِ» صادق هدایت مقامِ یکهای دارد. جدا از موقعیت خاصِ تاریخی آن بهعنوان نخستین رمان مدرن فارسی، برخی از منتقدان از «جاذبه» این اثر سخن گفتهاند که هیچیک از آثار ادبی معاصرش و تا اکنون نیز به گردِ آن نرسیدهاند. رضا براهنی این جاذبه را مدیون اجرای هنریِ کتاب میداند و معتقد است این اجرای هنری از عمق و بهشدت تمام به رخ کشیده شده است و از چنان قدرتی برخوردار است که ما همه بهعنوان خواننده به میدان جاذبه آن کشیده میشویم و طرفه آنکه منتقدِ تندوتیز و بیتعارفی همچون براهنی، اعتراف میکند که بهت و حیرت و کشش ما به درون نیروی جادوییِ «بوف کور» چنان قوی است که قدرتهای انتقادی کُند میشود و کرختی ناشی از این کیف هنری به ما اجازه انتقاد نمیدهد و حتی در بازخوانیهای چندباره آن نیز تنها مخاطب آن میمانیم ادامه مطلب
اخلاق با تمام مجموعه خود جایگاهی اساسی در آثار اگزوپری دارد. آنچه اخلاق اگزوپری را متمایز میکند، توجه به بعد اگزیستانسیالیستی و فردی آن است. پس مسئولیت نسبت به دیگری از درون فرد نشئت میگیرد. شازده کوچولو درباره اهمیت گل سرخش که حاضر است جان خود را برایش بدهد میگوید: «... او به تنهایی از همه شما سر است چون من فقط به او آب دادهام، فقط او را در زیر حباب بلورین گذاشتهام. فقط او را پشت تجیر پناه دادهام...».۸ علاوه بر اینها اگزوپری اخلاق خود را در رویارویی با مهمترین راز هستی یعنی مرگ استنتاج میکند. اگزوپری و شخصیتهای رمانهایش –که اینها هر دو شباهتی آشکار به هم دارند- همواره در معرض نیستی قرار میگیرند، آنان با آگاهی از مسئولیتهای خویش ناگزیر با سرنوشتی مواجه میشوند که آنان را درهم میپیچاند اما هیچ از مسئولیت آنان نسبت به خود و دیگری نمیکاهد، آنان چنانکه ریویر در «پرواز شبانه» میگوید، طوری عمل میکنند که گویی چیزی فراتر از زندگی وجود دارد. ادامه مطلب
این مقاله با عنوان مقایسه و بررسی تطبیقی بادهی عرفانی در اشعار دو تن از شاعران عارف، حافظ شیرازی نمایندهی فرهنگ و ادب ایرانی و دیگر ابن فارض مصری برخاسته از فرهنگ عربی و مصری میپردازد. این مقاله نشان میدهد که تشابهاتی در اندیشههای عرفانی این دو شاعر در زمینهی وصف بادهی عرفانی وجود دارد. اندیشههای عرفانی در این زمینه در اشعار ابن فارض برجستهتر از اندیشههای حافظ میباشد. ولی اشعار حافظ از لحاظ غنای هنری و لطف شعری در سطح بالاتری از ابن فارض قرار دارد. حافظ در بعضی از تعابیر و مضامین عرفانی از اشعار ابن فارض از جملهی خمریهی او تأثیر پذیرفته است. ادامه مطلب
در این مقاله خواهیم کوشید به بررسی آرای و آموزه های مکتب اعتزال ، به عنوان مهمترین مکتب کلامی عقل گرا در تمدن اسلامی ، از دیروز تا امروز بپردازیم . باید توجه داشت در خصوص مکتب اعتزال قدیم و نیز مکتب نو معتزله به طور جداگانه کارهای نسبتا قابل توجهی صورت گرفته است ولی بررسی سیر تاریخی مکتب اعتزال از قدیم تا جدید چون یک کل به هم پیوسته ، با همه شباهتها و تفاوتها ، کاری است که چندان مورد اعتنا نبوده است . البته در این مقاله خواهیم کوشید علاوه بر بررسی نظرات معتزله ، از نقش ایرانیان در شکل گیری مکتب اعتزال نیز سخن به میان آوریم . می دانیم که بنا به گفته ابن خلدون بیشترین دانشمندان و اندیشمندان تمدن اسلامی ، ایرانی بودند و در خصوص مکتب معتزله نیز ، هم بنیانگذار معتزله قدیم یعنی واصل بن عطاء و هم بنیانگزار معتزله جدید یعنی سید جمال الدین اسد آبادی هر دو ایرانی نژاد و متعلق به حوزه تمدنی ایران بوده اند. ادامه مطلب
مجموعه اشعار سیلویا پلات که همسرش تد هیوز گردآوری کرده صرفا شامل اشعار چاپ شده او نیست بلکه اشعار چاپ نشده او در زمان حیاتش را نیز شامل میشود.اشعار اولیه او دارای وزن و قافیه هستند. پلات در این اشعار انواع ساختارهای شعر را تجربه کرده است.بعضی از این اشعار شامل ابیات به تعداد زوج است که مصراع های زوج هم قافیه هستند. در برخی دیگر از این اشعار سطرها کوتاه و بلند اما هم قافیه هستند. برخی از اشعارش شامل بخشهای پنج سطری است که سطرهای اول با هم، سطرهای دوم با هم، سطرهای سوم با هم، سطرهای چهارم با هم و سطرهای پنجم با هم همقافیه هستند. ادامه مطلب
با آمدن اینترنت جهان به مثابه دهکده ای جهانی در نظر گرفته شد و انسان ها زمانی برای نمایاندن خویش به یکدیگر یافتند ،آنچه زمانی بعید می نمود در یک چشم بر هم زدن به امکانی همیشگی تبدیل شد. امروزه هر فردی در سر تا سر جهان با صرف کردن چند ثانیه ی ناقابل می تواند به شبکه ای عظیم از اطلاعلات دسترسی یابد.در این بین ظهور ناگهانی و طوفانی شبکه های اجتماعی و همه گیری این گونه بسترها در زندگی روزمره ،عصر جدیدی را آغاز کرده است. به راستی ما در شبکه های اجتماعی در پی چه هستیم؟ از یک دیدگاه می توان این گونه به مسئله نگاه کرد: هر فرد در شبکه های اجتماعی آن شخصیتی را از خود به نمایش می گذارد که در واقعیت نیست. به عبارت دیگر ما خود را آنگونه که می خواهیم و می پسندیم به نمایش می گذاریم و این خود دلیلی برای ایجاد اعتیاد به شبکه های اجتماعی است. ادامه مطلب