جدی ترین و در واقع نخستین آشنایی قابل ذکر ایرانیان با فلسفه کانت ،و البته سایر فلاسفه جدید غرب، با انتشار کتاب «سیر حکمت در اروپا» به قلم محمدعلی فروغی صورت میگیرد که هنوز هم ارزش این کتاب در بین اهالی فلسفه محفوظ است. وی در جلد دوم از سه جلد این مجموعه به شرح زندگانی و سیر تحول اندیشه کانت میپردازد. فروغی در این قسمت به بیان اندیشه کانت درباره «نقادی عقل مطلق نظری» و «تحقیقات کانت در علم اخلاق و نقادی عقل مطلق عملی» میپردازد. با چاپ این اثر، کانت شناسی در ایران وارد مرحله جدیدی میشود. همچنین از نکات مهم و قابل ذکر در مورد این کتاب، تلاش برای معادل یابی فارسی برای واژگان و اصطلاحات لاتین است که با توجه به پیشینه فلسفه اسلامی و واژگان مخصوص به آن و لزوم تطبیق آنها با اصطلاحات لاتین و جدید، کاری بس دشوار به نظر میآید. جعل واگانی همچون «درون ذات» و «برون ذات» برای واژگان «سوژه» و «ابژه» و همچنین «اعراض» و «ذوات معقول» برای «فنومن» و «نومن» از جمله این کوشش هاست. در مجموع فروغی در این... ادامه مطلب
جامعهشناسان، در تشکیل جوامع انسانی، از نقش عوامل زیرساختی و ساختی سخن میگویند. عوامل زیرساختی (ایجاد مرزهای سرزمینی، تشکیل حکومت و وضع قوانین) از عوامل اصلی شکلگیری یک جامعه به شمار میآیند، حال آن که عوامل ساختاری، عواملی هستند که در واقع به دوام و ثبات یک جامعه شکل گرفته اولیه مدد میرسانند. ادامه مطلب
نوجوانی من در موسیقی پاپ گره می خورد. سال۱۹۶۸. سال اعتراض به جنگ ویتنام. در تظاهرات بزرگ لندن شرکت می کنم.همه را می بینم. همه را می خوانم. همه را می شنوم. دیگر تردید ندارم که شاعر خواهم شد. ترانه خواهم نوشت. به ایران بر می گردم و درنشریه های هفتگی می نویسم. برای رادیو تهران، صبح های جمعه برنامه هایی به نام«آوای موسیقی» می سازم. در تلویزیون، گوینده و ترانه نویس برنامه«زنگوله ها» می شوم. جایی برای کشف استعدادها. صداهای نو. ادامه مطلب
هانس یوناس فیلسوف آلمانى بعدها در تجدید خاطره با آرنت، از دانشجوى جوان فوقالعاده و بىنظیرى سخن گفته بود که در دانشگاه ماربورگ با جستارهاى بحث برانگیز خود، در میان دانشجویان چپ به دلیل موضع انتقادى خود نسبت به مارکسیسم و علاقه به دولتشهرهاى یونانى به عنوان «محافظهکار» و در میان محافل محافظهکار به دلیل علاقهى خود به شوراهاى پس از انقلاب به عنوان «چپ» شناخته مىشد. در همین ایام بود که هانا آرنت به مارتین هایدگر استاد فلسفهى خود دل بست. اما متاهل بودن هایدگر، چشمانداز رسیدن به او را براى هانا آرنت تیره مىساخت. همین امر انگیزهى ترک ماربورگ شد و هانا آرنت در سال ۱۹۲۶ براى آمادهسازى رسالهى دکتراى خود به هایدلبرگ و نزد دیگر فیلسوف مشهور آلمانى کارل یاسپرس رفت.آرنت بعدها در ستایش از کارل یاسپرس همواره تاکید مىکرد که استادش او را از انسانگریزى و جهانگریزى نجات داد، او را با ایدهى آزادى انسان آشنا ساخت و ضرورت همزیستى میان انسانها را به او تفهیم نمود. ادامه مطلب
مرگ یکی از موضوعاتی است که در تمام آثار بلانشو حضور دارد و تأملاتش را در باب زبان، ادبیات و فلسفه، سامان می دهد. بلانشو با تأمل در خصوص مرگ، همان سنت فلسفی غرب را پیش می گیرد و در واقع همین جاست که او درگیر فلسفه می شود... ادامه مطلب
یکی از مجموعه های نهادی دوران مدرن شکل گیری تدریجی دولت- ملت (یا دولت ملی) در اروپای قرن ۱۹ و در سایر مناطق جهان در قرن بیستم است. روند پرفراز و نشیب شکل گیری دولت ملی با بحران های گوناگون روبه رو بوده و هست. یکی از این بحران ها چگونگی رویارویی دولت ملی با ناسیونالیسم قومی است. ادامه مطلب
لوکاچ چه در دوره هگلی و چه در دوره مارکسیستی اش، به پیوند میان رمان و جامعه مدرن باور داشت. او این عبارت هگل را نقل می کند که رمان «حماسه بورژوایی» است.(آدرنو، ۱۳۸۱؛ ۴۱۴ ) البته لوکاچ در دوره پیش مارکسی خود نه از جامعه سرمایه داری که از جامعه مدرن و از جامعه بورژوایی (آن سان که هگل از آن یاد می کرد) و اشکال مختلفی که قهرمان رمان با آن رابطه برقرار می کند سخن می گوید؛ روابطی که در نظریه رمان مبنای تقسیم بندی او از اشکال رمانی می شود؛ یعنی رمان ایده آلیسم انتزاعی، رمان روانشناسی پندارزدا و رمان آموزشی. در هر سه حالت بین فرد و جامعه شقاقی وجود دارد و نحوه برخورد فرد با این شقاق، سرنوشت او را رقم می زند. ادامه مطلب
سافو (Sappho) که از زمان باستان به نام بزرگترین شاعر غنایی شناخته شده، در اواخرِ قرن ششم پیش از میلاد، در دهکدهی ارسوس (Eresos) در جزیرهی لسبوس (Lesbos) در یک خانوادهی اشرافی چشم به جهان گشود. وی ابتدای زندگی را در میتیلن (Mitylene) گذرانید، اما به سبب حوادث سیاسی مدتی از سوی پیتاکوس(Pittacos) به سیسیل تبعید شد. ادامه مطلب
در کل جهانبینی و دیدگاه علوی در داستانهایش با موقعیتهای مختلف همسو میگردد. گاه به روایت وقایع در عصرشـ اعم از معضلاتی که در اجتماع و یا سیاست و مملکتداری وجود داردـ و گاه به بیان احساساتی از عشق بهطور رمانتیک میپردازد. او در فحاوی داستانهایش دهها حرف و حدیث از وضعیتهای متفاوت جامعهاش بازگو میکند؛ حال آنکه اندیشه و ایدئولوژی علوی در باب مرگ و نیستی در برخی از داستانهایش میتواند بازگوکننده ی جنبهای دیگر از نظرگاههای او باشد. ادامه مطلب
یکی از ویژگیهای بارز و چشمگیر فلسفه در سدهی نوزدهم میلادی گرایش نیرومندش به نظامسازی بود. در این سده اغلب فیلسوفان کشش شدیدی به ساختن نظامهای کلی فلسفی نشان میدادند و به جای ایدهی تحلیل کردن مقولهها، فکر ترکیب کردن آنها و ساختن یک مجموعهی منظم و نظاممند فلسفی ذهنشان را پر کرده بود. ادامه مطلب