کورش کبیر هزاران سال پیش از خداوند خواست که ایران زمین را از دو مصیبت بزرگ ایمن بدارد، یکی از آن دو مصیبت خشکسالی بود و دیگری دروغ. از دیر باز خودیها و آنانکه سفری کوتاه یا بلند مدت به کشور ما کرده اند چه جهانگردان و چه سیاستمداران و نویسندگان، درمراجعت به کشور خویش دست به نوشتن در مورد ما ایرانیان زدند و تقریبا قریب به اتفاق آنها از دروغگوئی و دو روئی بعنوان یکی از شاخص ترین ویژگیهای ما نام بردند. اما متاسفانه همانگونه که اشاره شد هیچیک به چرایی این خصایص نیاندیشیدند و از آن حرفی به میان نیاورند. ادامه مطلب
نویسنده در تلاشی استادانه بخش اول داستان را می چیند تا بخش دوم را توجیه کند و با آن و از آن بخش دوم و پایان داستان را به سرانجام داستانی خود برساند. قضیه ای که به نظر خود مورسو « ساده » می آید و دنیای داستان و هستی او را بر هم می ریزد. زن، سیگار و ... از نظر مورسو یعنی آزادی و دوری از این ها یعنی مجازات و محروم شدن از آزادی. اما « عادت » این مجازات ها را هم از بین می برد. کامو با استفاده از عادت به درون شخصیت های نام دار داستانش، مثل : مادر، سالامانوی پیر، سگش، توماس پرزه و ... رخنه کرده و هستی داستانی آن ها را تصویر و تفسیر می کند. همه و همه به زندگی که می کنند عادت کرده اند. مادر به تنهایی و سکوت آسایشگاه، سالامانوی به سگش، توماس پرزه به مادر، افراد آسایشگاه سالمندان به هم و ... . به قول مادر : « آخرش آدم به همه چیز عادت می کند ». و این عادت است که زندگی اینان را پیش می برد. آدم ها تنها برای فرار از تنهایی ها و برای برون رفت از مشکلات احساسی خود تن به عادت به چیز هایی را می دهند که گاه... ادامه مطلب
شکاف قابل تامل جامعۀ ایرانی با دنیای امروز در مشخصه های مدرنیته باعث شده است که حتی نمونه های وارداتی مظاهر مدرن هم جایگاه واقعی خود را در کشور ما پیدا نمی کند. برای نمونه میتوان به مفهوم دموکراسی اشاره کرد که با تمامی منشاء تحولاتی که برای غرب شده است وقتی به ایران می آید چنان هویت و ساختار خود را از دست می دهد که اگر کسی بخواهد دموکراسی را از روی نمونۀ ایرانی آن مورد بررسی قرار دهد، به موجود ناقص الخلقه ای برخورد می کند که چیزی کمتر از توتالیتاریسم و آریستو کراسی ندارد. ادامه مطلب
در حالی که در دهه های گذشته به اندیشه های کسانی چون بنیامین،آدورنو و هابرماس توجه زیادی شده است ،به آثار هربرت مارکوزه کمتر پرداخته اند.برخلاف فوکو، دریدا، بودریا، لیوتارد و دیگر پست مدرن ها و پساساختگراها ،افکار مارکوزه با مباحث مرسوم و جاری متناسب به نظر نمی رسید. مثلا بودریا در رویکردهای پست مدرنی خود از سیاست رادیکال صرف نظر کرده است ،این در حالی است که مارکوزه همواره تلاش کرده بود تا نظریه های انتقادی خود را با رادیکال ترین جنبش های سیاسی پیوند دهد. داگلاس کلنر(Douglas Kellner) در سفری که در پاییز سال 1990 به فرانکفورت داشته است در آرشیو آثار منتشر نشده ی مارکوزه با گنجینه ی حیرت آوری از موضوعاتی چون تکنولوژی، جنگ و توتالیتریسم مواجه شده است . او عقیده دارد که افکار مارکوزه با دنیای امروزی همخوانی خوبی داشته و شایستگی این را دارد که بیشتر مورد توجه قرار گیرد. ادامه مطلب
فیثاغورث بعدازسفربه مصروبابل گفته بودکه ریاضیات کلیدفهم جهان هستند واصول ریاضی اصول خوداشیاء میباشند وجهان یک ساختارریاضی دارد که اعداد وروابط ارقام درآن ماهیت واقعیات راتعیین میکنند وبرتمام جهان نظم وعدد حاکم هست.طبق نظراو خلاف نخستین فیلسوفان طبیعی- جهان ازماده تشکیل نشده بلکه ازفرم وعدد بوجود آمده واعداد وارقام فرم جهان هستند و دلیل تشکیل جهان اعداد وروابط ارقام است بخصوص عدد(یک)- چون هرعدد دیگری مجموعه ای است از رقم یک . چون آنزمان کوشیده شد تانظم واقعیات رابراساس ریاضیات تفسیر کنند ریاضیات توانست اززیر سلطه فلسفه آزاد شود.برای فلسفه دین والاهیات حتا تازمان کانت اهمیت اصول ریاضی غیرقابل صرف بود.فیثاغورث توانست نظریه ریاضی خودرا به موسیقی علمی وحرکت ومسیر ستاره گان درعلم نجوم نیز تعمیم دهد.اوغیر ازمفهوم عدد به طرح مفاهیم نظم و آهنگ نیز پرداخت.امروزه گفته میشود که بدون فیثاغورث خداشناسی هرگز به جستجوی مدارک و دلایل منطقی نمی پرداخت. ادامه مطلب
مکانیزم هایی که در روند تاریخی تکامل یک زبان خود را نشان میدهند پیچیده و جالب توجه هستند. به عنوان مثال در روند تاریخی زبان فارسی و آنگونه که در شعر فارسی بروز پیدا کرده میتوان این مکانیزمها را شاهد بود: - در برهههای زمانی گوناگون و با توجه به تجربیات زبانی و ذهنی هر قومی شاهد حوالتهای زبانی مختلفی در آن قوم میتوان بود. - حوالتهای زبانی ای که همزمان با انکشاف هستی توسط قومی خاص صورت میپذیرد منجر به آفرینش تفکر آن قوم میشود. با توجه به اینکه انکشاف هستی، همان فرایند فهم و فرایند فهم، همان زبان میباشد. ادامه مطلب
دکتر وحید دکترای فلسفه خود را از دانشگاه آکسفورد دریافت کرده و از او مقالات بسیاری در ژورنالهای معتبر فلسفی منتشر شده است. اخیراً کتابی از ایشان با نام epistemic justification and skeptical challenge توسط انتشارات مک میلان منتشر شده، همچنین به زودی کار جدید ایشان که فصلی از هند بوک معرفت شناسی است توسط انتشارات راتلج منتشر خواهد شد. دکتر وحید از جمله معدود افرادی است که در هنگام مصاحبه تعمق و دقت نظری را که از یک فیلسوف تحلیلی مورد انتظار است می توان در چهرهاش مشاهده کرد. ادامه مطلب
اندیشه وران لیبرالیسم رهنوردان راهى مشترک اند، هر چند ممکن است هر یک به گونه اى خاص در این راه گام بردارند: از رهنوردى پرشتاب تا نهادن گام هاى آهسته. در میان فیلسوفان لیبرالیسم، کانت اندیشه ورى است که بر نمط نظام فلسفى خویش به آزادى، برابرى و استقلال مى نگرد. کانت لیبرالى خردمند است که در دلسپارى به اصل هاى یاد شده دچار شوریدگى نمى شود و عصاى احتیاط و حسابگرى را هیچ گاه فرو نمى گذارد. او جانبدار اندیشمند و نقاد اصل هاى آزادى، برابرى و استقلال است، نه کوشنده اى شوریده سر که در ستایش آزادى قلم فرسایى مى کند و در چالش با آزادى ستیزان و معارضان برابرى و استقلال، قرار از کف مى دهد و درشتى را به جاى برهان مى نشاند. ادامه مطلب
مشغولیت ذهنی مردم و جامعه ایرانی در عصر شدت و حدت گیری تحولات بخصوص در زمینه انقلاب انفرماتیک که جنبه های مهم زندگی مان را در آستانه دستخوش تغییر قرار داده اینست که، آیا پتانسیل هضم این روند را خواهیم داشت و قادر خواهیم بود پویایی عقل و اندیشه را بر ایستایی آن مسخر سازیم؟ ... شناخت و نگاه به درون و برون سوژه "خود" بازگوکننده دوچهره گی انسان است ، این دو چهره گی یکی طبیعت و دیگری عقل اوست که می توانند به شکل کردار متمایز ازهم نما یابد . اگر خود را آزاد از قید و بندها، واسطه ها و عامل ها رها سازیم، آنچه که "خود" را بیان می کند غول بی شاخ و دمی ست که ارزشش از حیوان صفتی او نمایان می گردد، چنگ می اندازد به هر کس و هر چیز تا خود را ارضاء نماید، آنچه که طینت اوست، چنین عملی از او حکم طبیعت اوست و مانند حیوان امر طبیعت بر او واعمالش غلبه دارد. ادامه مطلب
روشنفکری در ایران بحثی پیچیده و یافتن پاسخی در مورد آن بسیار وقتگیر و اساسا گیجکننده است. این مشکل را باید بر مشکلات دیگر این جریان که همان خودمحوری و داشتن همه پاسخها در نزد خود، افزود. گفتوگوی زیر حاصل برخی پرسشها از جریان روشنفکری در ایران است، که با دکتر ماشاالله آجودانی رئیس کتابخانه مطالعات ایرانی لندن و استاد سابق دانشگاه اصفهان در میان گذاشتیم. موضوع گفتوگوی ما روشنفکران ایرانی و سیاست بود، اما از آنجا که نمیتوان با آجودانی حرف زد اما در مورد تاریخ سخنی نگفت، در این گفتوگو موضوع ما به لحاظ تاریخی مورد بررسی قرار گرفته است. ادامه مطلب