در تاریخ معاصر ایران زمینه های شکل گیری جامعه مدنی با موانع سر سختی روبرو بوده است . چنین به نظر می رسد این موانع با جلو آمدن تاریخ سر سختی خود را تقویت نموده ، به طوری که امروزه جامعه ایران راه دشواری را در استقرار جامعه مدنی می پیماید . هدف از طرح این مقوله آسیب شناسی شکل گیری جامعه مدنی در ایران معاصر می باشد. ادامه مطلب
یوهان و ولفگانگ فون گوته (۱۸۳۲ ـ ۱۷۴۹) شاعر، رماننویس، نمایشنامهنویس و دانشمند جنبش رمانتیسم آلمانی، هر چند فیلسوف به معنای معمول کلمه نبود، به شدت از آثار باروخ اسپینوزا، گوتفرید ویلهلم لایب نیتس، امانوئل کانت و فریدریش ویلهلم فون شلینگ تأثیر میپذیرفت و به شیوهی خود آراء آنها را تفسیر میکرد و در تفکرات خویش جذب و حل میکرد. آراء زیباشناختی گوته در رسالهی نظری منفردی نیامده است، بلکه در سراسر مقالات انتقادی و مکاتبات چندجلدی او پراکنده است. گوته با توصیف طبایع هنری آشفته در اشعار و نمایشنامهها و رمانها و نیز در وجود خویش ـ که از دیدگاه زیباییشناسی رمانتیک مرد آرمانی علم و هنر و ادبیات بود ـ تأثیری عظیم بر ادبیات اروپایی به جا نهاد. ادامه مطلب
ادوارد سعید به مثابه یک منتقد ادبى را باید یکى از آخرین چهره ها در زنجیره اى از روشنفکران «معترض» و یا در معنایى دیگر «متعهد» در سنت چپ دانست که با حرکت از مکتب فرانکفورت (آدورنو، هورکهایمر، مارکوزه) به ساختارگرایانى چون آلتوسر و اگزیستانسیالیست هایى چون مرلو پونتى و سارتر رسیده و با متفکران اجتماعى چون فوکو و بوردیو به وى مى رسند، البته با این تفاوت اساسى که طبقه بندى شدن شاید «ناگزیر» سعید در «نقد ادبى» در نزد بسیارى انتظاراتى را به وجود مى آورد که شاید در او نمى دیدند و برعکس برخى از فعالیت ها و موضع گیرى هاى او را در نظر آنان بیش از اندازه «نامناسب» جلوه گر مى کرد. ادامه مطلب
رابیندرانات تاگور (۱۹۴۱-۱۸۶۱) شاعر مشهور و برجسته بنگالى است که آثار او به بیشتر زبان هاى زنده دنیا ترجمه شده ست. او شخصیت چند بعدى و جالبى داشته است که اگرچه او را به عنوان شاعر شناخته اند اما در عین حال یک فیلسوف، مصنف و مقاله نویس و نیز یک منتقد و هنرمند و از همه بالاتر یک معلم بوده است. او اولین شخصیت آسیایى است که در سال۱۹۱۳ به سبب مجموعه آثار و اشعارش با نام گیتا نجالى برنده جایزه نوبل شده است. ادامه مطلب
قلب تان مهر جهان افروز باد روز و ماه و سال تان نوروز باد ! پایان بخش مراسم نوروزی جشن سیزده بدر است که روز سیزدهم فروردین ماه اتفاق می افتد و در واقع می توان گفت که سال تازه برای کار و فعالیت های اجتماعی و فرهنگی و کشاورزی از روز چهاردهم فروردین آغاز می گردد. ادامه مطلب
شهرت ماکیاولی به عنوان مبلغ و مدافع سیاست قدرت، تا به امروز در سراسر جهان مستحکم مانده است. نوشته های سیاسی او از سوی برخی از منتقدان، به عنوان توجیه گر منافع قدرتمندان و توجیه استفاده از هر وسیله برای رسیدن به هدف شناسانده شده است. اما دوگانگی و دوچهرگی اندیشه ماکیاولی، نشانگر روزآمدی و تازگی آن می باشد. هنوز پس از نزدیک به پنج سده، اندیشه های سیاسی ماکیاولی مورد بحث و بررسی کسانی است که درباره سیاست اظهارنظر و یا به نوعی خود را با آن مشغول می کنند. نوشته حاضر، تلاشی است در جهت پرتوافکندن دوباره بر اندیشه های این متفکر بزرگ دوره نوزایی (رنسانس) و روشن ساختن جایگاه او در تاریخ اندیشه های سیاسی. ادامه مطلب
"تا آزادی انتقاد نباشد، ستایش ارزنده ای نیز نمی تواند وجود داشته باشد" بومارشه نمایشنامه نویس فرانسوی / تا آزادی انتقاد نباشد نه تنها ستایش ارزنده ای نمی تواند وجود داشته باشد، بلکه رشد و پیشرفتی نیز نه در زمینه فردی و نه در زمینه های اجتماعی، سیاسی، ادبی و فرهنگی صورت نخواهد گرفت. متاسفانه شرایط حاکم بر جامعه ما در طول تاریخ باعث پیدایش ویژگی هائی در ما شده اند که نقد منصفانه را با مشکلاتی روبرو نموده است. در این نوشتار مختصرا به بیان چندی از این ویژگی ها پرداخته می شود. ادامه مطلب
سر آغاز جشن ِ نوروز، روز نخست ماه فروردین (روز اورمزد) است و چون برخلاف سایر جشنها برابری نام ماه و روز را به دوش نمیکشد، بر سایر جشنهای ایران باستان برتری دارد. در مورد پیدایی این جشن افسانههای بسیار است، اما آنچه به آن جنبهی راز وارگی میبخشد آیینهای بسیاری است که روزهای قبل و بعد از آن انجام میگیرد. ادامه مطلب
سده هاست همراه با تعریف دموکراسی به منزله تاکتیکی جهان گستر از تکنیک های گوناگون بهره گرفته می شود در جهت تقویت ساختارهای اجتماعی- سیاسی و انسجام هر چه بیشتر میان نهاد دموکراسی و جامعه انسانی کنشگر پیرامون آن، همچون دموکراسی مستقیم، دموکراسی نخبگان، دموکراسی پارلمانی، دموکراسی سوسیالیستی و... که مترادف است با نفی هرگونه رویکرد بت انگارانه به دموکراسی و متضمن مصونیت نهاد دموکراسی از فرو رفتن در قالب های پوپولیستی. ادامه مطلب
سال ۲۰۰۵ میلادى فلسفه و علوم سیاسى فرصت مغتنمى یافتند تا بتوانند به مناسبت بزرگداشت دویستمین سالگرد تولد «الکسیس دو توکویل» جلسات بحث و گفت وگو درباره آزادى و دموکراسى را در کشور هاى مختلف دنیا برپا کنند و نشان دهند که تا چه میزان گفته ها و پیش بینى هاى این متفکر استثنایى صورت واقع به خود گرفته است. بحث در باب آزادى و دموکراسى همچنان لازم و جذاب است. فرو ریختن دیوار برلین و پایان کابوس هولناکى که کمونیسم استالینى در شوروى سابق و کشور هاى اروپاى شرقى طى چندین دهه برپا کرده بود و دیگر اینکه خاطره دردناکى که کشور هاى آمریکاى جنوبى از رژیم هاى دیکتاتورى نظامى در گذشته نه چندان دور از خود به جاى گذاشته بودند یا اختناق استعمارى در کشورهاى آفریقایى و آسیایى که هنوز آثار آن محو نشده است، جملگى به خوبى ارزش و اهمیت مسائلى را که متفکر بزرگ فرانسوى توکویل در راه آزادى و دموکراسى در ۱۵۰ سال پیش مطرح کرده بود نشان مى دهد. ادامه مطلب